Het verhaal

In het theaterspektakel Codename Zipper komen Hammer verhalen uit de oorlog tot leven door de ogen van de jonge, nieuwsgierige Daan. Als zijn opa overlijdt, blijft hij met veel vragen achter. Hij besluit zelf op onderzoek uit te gaan en bezoekt het dorp waar zijn opa niet over wilde spreken: Den Ham. Daar hoort hij de verhalen uit de oorlog. Zoals het neerstortten van de Australische Dambuster Les Knight, net buiten het dorp. En het Joodse meisje ‘Lieneke’ die zat ondergedoken bij een huisarts. Daan hoort ook dat het Hammer verzet is verraden. Hoe is het met hen afgelopen? En wat had zijn opa hiermee te maken?

Den Ham 75 jaar bevrijd

Op 6 april 1945 werd Brinkdorp Den Ham (Zipper volgens de Canadese codenaam) bevrijdt door de Canadese Manitoba Dragoons. Dat ging niet zonder slag of stoot. Op verschillende plekken werd flink gevochten, dorpsbewoners lieten het leven, er brandden boerderijen af en er werden Duitse soldaten krijgsgevangenen gemaakt.

Lieneke

Een aanzienlijk aantal mensen vond in de omgeving van Den Ham en Vroomshoop een onderduikadres. De bekendste onderduikster in deze streek was de Utrechtse Lieneke van der Hoeden. Het joodse meisje verbleef vanaf 1943 bij de familie Kohly in het doktershuis aan de Dorpsstraat en kreeg in Den Ham de schuilnaam Lieneke Versteegh. Ze ging gewoon naar school aan de Grotestraat en speelde met de kinderen uit de buurt. Haar vader stuurde haar regelmatig brieven met tekeningetjes. Deze brieven moesten na lezing vernietigd worden, maar dokter Kohly verstopte ze in een blikken doosje onder een appelboom in de tuin. Na de oorlog verhuisde ze naar Israël. In 2009 is haar periode in Den Ham beschreven en uitgegeven in boekvorm, met de titel: “Voortaan heet je Lieneke.”

Leslie Gordon Knight

Net buiten Den Ham stort een brandende Lancaster neer, in een weiland aan de Janmansweg. In de cockpit vinden de Duitsers het stoffelijk overschot van de beroemde Dambuster Leslie Gordon Knight, destijds 22 jaar. Hij kwam met zijn bemanning terug van een missie naar het Dordtmund-Eemskanaal. Toen drie van de vier motoren uitvielen, liet Les Knight zeven bemanningsleden het vliegtuig per parachute verlaten. Zij overleefden allen de oorlog en hebben bij veel Hammenaren kunnen onderduiken. Les Knight zelf kwam bij de crash om in het brandende toestel. Hij wist het vliegtuig, dat recht op het dorp Den Ham afstevende, te laten landen buiten het dorp. Den Ham is dankzij de heldendaad van Les Knight voor een ramp behoed.

Hammer verzet

De Hammer verzetsgroep werd geïnfiltreerd door verrader Jan Willem van der Tuin. Door hem werden meerdere jonge mannen opgepakt en weggevoerd. Zij zijn nooit teruggekomen.